بخش اول :
وظایف و اختیارات شوراها :
ماده 68 : وظایف و اختیارات شورای اسلامی روستا عبارت از :
الف ( اصلاحی 27/8/1386): نظارت و پیگیری بر حسن اجرای مصوبات شورای اسلامی روستا.
ب ( اصلاحی 6/7/1382): ارائه پیشنهاد جهت رفع کمبودها ، نارسایی ها و نیازها به مقامات ذیربط، مقامات مذکور موظف به بررسی پیشنهادها و ارائه پاسخ، حداکثر ظرف مدت دو ماه به شوراهستند. در صورت عدم ارائه پاسخ در موعد مقرر ، مراتب برای پیگیری قانونی به اطلاع مقامات مافوق می رسد.
ج ( اصلاحی 6/7/1382): تشکیل گردهمایی عمومی جهت ارائه گزارش کار و دریافت پیشنهاد و پاسخ به سوالات و جلب مشارکت و خودیاری مردم برای پیشبرد امور روستا حداقل دو بار در سال و با پانزده روز اعلام قبلی.
د : تبیین و توجیه سیاستهای دولت و تشویق و ترغیب روستائیان جهت اجرای سیاست های مذکور.
هـ : نظارت و پیگیری اجرای طرح ها و پروژه های عمرانی اختصاص یافته به روستا.
و : همکاری با مسئولان ذیربط برای احداث ، اداره ، نگهداری و بهره برداری از تاسیسات عمومی ، اقتصادی ، اجتماعی و رفاهی مورد نیاز روستا در حدود امکانات.
ز : کمک رسانی و امداد در مواقع بحرانی و اضطراری مانند جنگ و وقوع حوادث غیر مترقبه و نیز کمک به مستمندان و خانواده های بی سرپرست با استفاده از خودیاری های محلی.
ح : تلاش برای رفع اختلافات افراد و محلات و حکمیت میان آنها.
ط (اصلاحی 6/7/1382): پیگیری شکایات اهالی روستا از ادارات حوزه مربوط از طریق مقامات مسئول.
ی ( اصلاحی 28/8/1386): همکاری با نیروهای انتظامی جهت برقرای امنیت و نظم عمومی حسب درخواست بخشدار.
ک : ایجاد زمینه مناسب و جلب مشارکت عمومی در جهت اجرای فعالیت های تولیدی وزارتخانه ها و سازمان های دولتی.
ل ( اصلاحی 6/7/1382): فراهم نمودن زمینه مشارکت و جلب همکاری مردم در جهت ایجاد و توسعه نهادهای مدنی ، کتابخانه و مراکز فرهنگی ، بهبود و ارتقای فرهنگی اقشارمختلف به ویژه جوانان و بانوان و برنامه ریزی در انجام خدمات اجتماعی ، اقتصادی ، عمرانی ، بهداشتی ، فرهنگی ، آموزشی ، سواد آموزی و سایر امور با موافقت و هماهنگی مراجع ذیربط.
م : انتخاب فردی ذیصلاح به سمت دهیار برای مدت چهار سال بر اساس آیین نامه مربوط و معرفی به بخشدار جهت صدور حکم.
تبصره : عزل دهیار با رای اکثریت اعضای شورای اسلامی روستا بر اساس آیین نامه مربوط انجام می شود و به بخشدار جهت صدور حکم عزل اعلام می گردد.
ن ( الحاقی 6/7/1382): ایجاد زمینه مناسب برای توسعه اشتغال و جلب مشارکت های عمومی در جهت گسترش فعالیت های تولیدی.
س( الحاقی 6/7/1382): مشارکت در تهیه طرح های هادی روستا و بهسازی بافت های فرسوده و ضوابط و مقررات ساخت وساز.
ع ( الحاقی 6/7/1382): نظارت بر حسن اجرای مقررات مربوط به حفاظت و بهسازی محیط زیست روستا و بهره برداری از منابع طبیعی و جلوگیری از فرسایش خاک و حفظ عمران ، مزارع ، باغ ها ، مراتع ، جنگل ها ، محدوده های زیست محیطی ، احیاء و لایروبی قنوات و نهرهای متروکه و ارائه طرح و پیشنهاد در این زمینه ها به شورای بخش.
ف ( الحاقی 6/7/1382): بررسی برنامه های پیشنهادی ارگان های اجرایی در زمینه های اجتماعی ، اقتصادی ، عمرانی ، بهداشتی , فرهنگی ، آموزشی و سایر امور رفاهی از نظر تطبیق با ضرورت های موجود در حوزه انتخابیه شورا و ارائه گزارش نارسایی ها به شورای ما فوق و مراجع اجرایی ذیربط.
ص( الحاقی 6/7/1382): نظارت بر حفظ و نگهداری تاسیسات عمومی و عمرانی و اموال و دارایی های روستا.
ماده 68 مکرر (الحاقی 6/7/1382) : هر تیره از عشایر کوچ رو کشور با حداقل بیست خانوار در حکم روستا (ده) بوده و شورای عشایری با وظایف و اختیارات شورای روستا در آن تیره تشکیل می گردد. شورای عشایری مذکور در زمان تشکیل شورای بخش محل استقرار خود همانند شورای روستا مشارکت خواهد داشت.
ماده 69 ( اصلاحی 6/7/1382): دهیار به مدت چهار سال انتخاب و وظایف زیر را به عهده دارد:
1- اجرای مصوبات شورای روستا
2- همکاری با نیروی انتظامی در خصوص اعلام وقوع جرایم ، اجرای مقررات خدمت وظیفه عمومی ، حفظ نظم عمومی وسعی در حل اختلافات محلی.
3- اعلان فرامین و قوانین و مقررات عمومی.
4- همکاری در حفظ و نگهداری تاسیسات عمومی و عمرانی و اموال و دارایی های روستا.
5- همکاری با سازمان ها و نهاد های دولتی و ایجاد تسهیلات لازم در جهت ایفای وظایف آنان.
6- مراقبت در اجرای مقررات بهداشتی و حفظ نظافت و ایجاد زمینه مناسب برای تامین بهداشت محیط.
7- همکاری با سازمانهای ثبت احوال و اسناد در جهت ثبت وقایع چهارگانه سجلی و اسناد و املاک.
8- همکاری با مسئولین ذیربط در جهت حفظ ، نگهداری و بهره برداری منابع طبیعی و میراث فرهنگی وقع در روستا.
9- اجرای طرح های عمرانی و خدماتی در محدوده روستا در صورت آمادگی با تائید کمیته برنامه ریزی شهرستان.
10- تشکیل پرونده برای ایجاد بناها ، تاسیسات و تفکیک اراضی در محدوده قانونی روستا و ارجاع به بخشداری جهت صدور مجوز.
11- ( الحاقی 27/8/1386 ) : تشکیل پرونده و صدور پروانه ساختمان برای ایجاد بناها و تاسیسات واقع در محدوده قانونی روستایی از هماهنگی با بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و اخذ نظارت فنی نهاد مذکور در چارچوب ضوابط و مقررات طرحهای هادی مصوب روستا.
تبصره(الحاقی 6/7/1382): درآمد حاصل از وصول عوارض مربوط به اجرای این بند درامور عمومی روستا و زیر نظر شورای روستا هزینه می شود .
ماده 70(اصلاحی 6/7/1382): وظایف و اختیارات شورای اسلامی بخش عبارت است از :
1- ارائه طرحها و پیشنهاد های اصلاحی به مسئولین اجرایی منطقه جهت رفع کمبودهای اجتماعی،فرهنگی،اقتصادی،عمرانی،بهداشتی و سایر امور رفاهی بخش.
2- (اصلاحی 27/8/1386): مقامات اجرایی ذیربط موظف به بررسی طرحها و پیشنهاد های مذکور و ارائه پاسخ حد اکثر ظرف مدت دو ماه به شورا هستند.در صورت عدم ارائه پاسخ در موعد مقرر مراتب جهت انجام اقدامات قانونی به اطلاع مقامات ما فوق خواهد رسید.
3- ایجاد هماهنگی لازم بین شورا های روستا های واقع در محدوده بخش.
4- نظارت بر شورا های روستا ها به منظور رعایت وظایف قانونی.
5- حل و فصل مشکلات و اختلافات میان دو یا چند روستا یا شورا های روستایی واقع در محدوده بخش ، در مواردی که قابل پیگیری قضایی نیست.
6- رسیدگی به امور عمرانی بخش که خارج حیطه اختیارات و وظایف شورای روستا است.
7- ایفای وظایف شورای روستا درمزارع مستقل،مکانها و آبادیها و روستا هایی که به هر دلیل فاقد روستا می باشند.
8- (اصلاحی 27/8/1386): تشویق مردم به همکاری و سرمایه گذاری در امور و برنامه های عمرانی کشاورزی،حمل و نقل،بهداشت،صنایع روستایی و دستی،امور فرهنگی و مذهبی بخش.
9- بررسی و تایید طرحهای هادی روستا های واقع در محدوده بخش و ارسال به مراجع ذیربط جهت تصویب نهایی.
10- (الحاقی 27/8/1386)نظارت بر حسن اجرای مصوبات شورای اسلامی بخش.
11- (الحاقی 27/8/1386):نظارت و پیگیری اجرای طرحها و پروژه های عمرانی.
بخش دوم :
نحوه رسیدگی به تخلفات شوراها:
ماده 79( اصلاحی 6/7/1382): به منظور رسیدگی به شکایات مبنی بر انحراف شوراها از وظایف قانونی ، هیات هایی به نام هیات حل اختلاف و رسیدگی به شکایات به ترتیب زیر تشکیل می شود:
1- هیات های مرکزی حل اختلاف و رسیدگی به شکایات با عضویت یکی از معاونین رئیس جمهور به انتخاب و معرفی رئیس جمهور، معاون ذیربط وزارت کشور ، رئیس یا یکی از معاونین دیوان عدالت اداری به انتهاب رئیس این دیوان ، یکی از معاونین دادستان کل کشور به انتخاب دادستان کل کشور ، دو نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی به پیشنهاد کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی و تصویب مجلس شورای اسلامی ، سه نفر از اعضای شورای عالی استانها به انتخاب آن شورا جهت رسیدگی به شکایات از شورای استان و شورای عالی استان ها و شورای شهر تهران تشکیل می شود. هیات در اولین جلسه یک رئیس و یک نائب رئیس از بین خود انتخاب خواهد نمود.
2- (اصلاحی 57/8/1386) هیات حل اختلاف و رسیدگی به شکایات استان به عضویت و ریاست استاندار و عضویت رئیس کل دادگستری استان ، یک نفر از اعضای شورای استان به انتخاب آن شورا و دو نفر از نمایندگان استان مربوطه در مجلس شورای اسلامی جهت رسیدگی به شکایات از شورای شهر و شورای شهرستان تشکیل می شود.
3- (اصلاحی 57/8/1386) هیات حل اختلاف و رسیدگی به شکایات شهرستان به عضویت و ریاست فرماندار و عضویت رئیس دادگستری شهرستان و دو نفر از اعضای شورای شهرستان به انتخاب آن شورا و یک نفر از اعضای شورای استان به انتخاب هیات حل اختلاف استان جهت رسیدگی به شکایات از شورای روستا و بخش تشکیل می شود.
تبصره 1 (اصلاحی 6/7/1382) : دبیرخانه هیات های حل اختلاف مرکزی ، استان و شهرستان به ترتیب در وزارت کشور ، استانداری و فرمانداری مستقر می شود . معاون ذیربط وزارت کشور دبیر هیات مرکزی خواهد بود.
تبصره 2 (الحاقی 57/8/1386) : وزارت کشور بر اساس مسئولیت نظارتی و اجرایی قانون شوراها می تواند موارد تخلف از قانون را به هیات حل اختلاف ارجاع نماید.
ماده 80 ( اصلاحی 27/8/1386): مصوبات کلیه شوراهای موضوع این قانون در صورتی که پس از دو هفته از تاریخ ابلاغ مورد اعتراض قرار نگیرد لازم الاجرا می باشد و در صورتی که مسئولین ذیربط آن را مغایر با قوانین و مقررات کشور و یا خارج از حدود وظایف و اختیارات شوراها تشخیص دهند می توانند با ذکر مورد و بطور مستدل حداکثر ظرف دو هفته از تاریخ ابلاغ مصوبه اعتراض خود را به اطلاع شورا رسانده و درخواست تجدید نظر نمایند. شورا موظف است ظرف ده روز از تاریخ وصول اعتراض تشکیل جلسه داده و به موضوع رسیدگی و اعلام نظر نماید.در صورتی که شورا در بررسی مجدد از مصوبه مورد اختلاف عدول ننماید موضوع برای تصمیم گیری نهایی به هیات حل اختلاف ذیربط ارجاع می شود. هیات مزبور مکلف است ظرف بیست روز به موضوع رسیدگی و اعلام نظر نماید.
تبصره 1 (الحاقی 6/7/1382) : اعتراض به مصوبات شوراهای روستا و بخش توسط بخشدار یا شورای شهرستان ، در مورد مصوبات شوراهای شهر و شهرستان توسط فرماندار یا شورای استان و در مورد مصوبات شورای استان توسط استاندار، مسئولین دستگاه های اجرایی ذیربط یا شورای عالی استان ها و در مورد مصوبات شورای عالی استان ها توسط وزیر کشور یا عالی ترین مقامات دستگاههای ذیربط صورت می گیرد. رسیدگی به اعتراض موضوع این قانون مانع از رسیدگی به شکایات سایر اشخاص در محاکم صلاحیت دار نخواهد بود.
تبصره 2 (الحاقی 27/8/1386) : قطعی شدن مصوبات شورا ، مانع از طرح رسیدگی آن دسته از مصوبات مغایر قانون در هیات مرکزی حل اختلاف توسط اشخاص نمی باشد.
تبصره 3 (الحاقی 27/8/1386) : کلیه شوراها موظفند هر گونه تصمیمی را که مربوط به دستگاههای اجرایی متخلف اتخاذ کرده اند ، بلافاصله به دستگاه مربوط ابلاغ نمایند.
ماده 81 : هرگاه شورا اقداماتی بر خلاف وظایف مقرر یا مخالف مصالح عمومی کشور و یا حیف و میل و تصرف غیر مجاز در اموالی که وصول و نگهداری آن را به نحوی به عهده دارد انجام دهد به پیشنهاد کتبی فرماندار موضوع جهت انحلال شورا به هیات حل اختلاف استان ارجاع می گردد و هیات مذکور به شکایات و گزارشها رسیدگی و در صورت احراز انحراف هر یک از شوراهای روستا ها ، آن را منحل می نماید و در مورد سایر شوراها در صورت انحراف از وظایف قانونی ، بنا به پیشنهاد هیات استان و تصویب هیات حل اختلاف مرکزی منحل می گردند.
تبصره (اصلاحی 27/8/1386): هر یک از شوراهای منحل شده در صورت اعتراض به انحلال می توانند ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ رای به دادگاه صالح شکایت نمایند و دادگاه موظف است خارج از نوبت به موضوع رسیدگی و رای قطعی صادر نماید.
ماده 82 (اصلاحی 27/8/1386) : چنانچه هر یک از اعضای شوراهای موضوع این قانون شرایط عضویت را از دست داده و یا در انجام وظایف قانونی خود مرتکب قصور یا تقصیر شود یا اقدامی که موجب توقف یا اخلال در انجام وظایف شوراها گردد یا عملی خلاف شئون اعضای شورا انجام دهد به موارد زیر محکوم می گردد.
1- اخطار کتبی با درج در پرونده شورایی بدون اعلان عمومی.
2- اخطار کتبی با درج در پرونده شورایی و اعلان عمومی.
3- کسر از مبالغ دریافتی بابت عضویت در شورا (حقوق ، حق الجلسه و عناوین مشابه ) حداکثر تا یک سوم از یک ماه تا یکسال.
4- محرومیت از عضویت در هیات رئیسه ونمایندگی در شوراهای فرا دست و عناوین مشابه حداقل به مدت یکسال.
5- سلب عضویت موقت از یک ماه تا یکسال.
6- سلب عضویت برای باقیمانده دوره شورا.
7- ممنوعیت ثبت نام در انتخابات شوراها برای مدت حداقل یک دوره.
تبصره 1 : هیات های حل اختلاف پس از رسیدگی به اتهام یا اتهامات منتسب به عضو شورا در صورت احراز تخلف یا تخلفات ، در مورد هر پرونده صرفاً یکی از مجازات های این قانون را اعمال خواهند نمود و تنها بند (8) قابل جمع با بندهای (4) تا (6) این ماده می باشد.
تبصره 2 : چنانچه عضوی به یکی از مجازات های بندهای (4) تا (8) این ماده محکوم شود می تواند ظرف بیست روز ازتاریخ ابلاغ هیات حل اختلاف مرکزی شکایت نماید. هیات مذکور خارج از نوبت به موضوع رسیدگی خواهد کرد.
تبصره 3: فرد یا افرادی که سلب عضویت می گردند، می توانند به دیوان عدالت اداری شکایت نمایند . دادگاه مذکور خارج از نوبت به موضوع رسیدگی می کند و رای آن قطعی و لازم الاجرا خواهد بود.
8- سلب عضویت دائم از عضویت در شورا و ممنوعیت ثبت نام در انتخابات شوراها .
ماده 82 مکرر 1 ( اصلاحی 27/8/1386) : هیات های حل اختلاف ضمن رسیدگی به شکایات از اعضای شوراها در مورد اتهامات موضوع ماده 82 به ترتیب زیر اقدام می نماید:
1- در مورد اعضای شوراهای روستا و بخش به پیشتهاد شورای شهرستان و یا فرماندار و در مورد شورای شهر و شهرستان به پیشنهاد شورای استان و یا استاندار و تصویب هیات حل اختلاف استان.
2- در مورد اعضای شورای استان به پیشنهاد شورای عالی استانها و استاندار و در مورد شورای عالی استان ها به پیشنهاد وزیر کشور و تصویب هیأت حل اختلاف مرکزی.
3- ( الحاقی 27/8/1386) : سلب عضویت اعضای شورای مافوق موجب سلب عضویت از شورای مادون نمی گردد مگر به تشخیص هیأت اختلاف ذیربط.
بخش سوم :
آیین نامه اجرایی تشکیلات،انتخابات داخلی و امور مالی شوراهای اسلامی روستا و نحوه انتخاب دهیارمصوب 11/1/1378 :
ماده 1: درا ین آیین نامه جهت رعایت اختصار به جای عبارت ((قانون تشکیلات،وظایف و انتخابات شورا های اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1/3/1375)) عبارت ((قانون شورا های اسلامی کشور)) و به جای عناوین شورای اسلامی روستا)) و (( حوزه انتخابیه شورای اسلامی روستا)) به ترتیب از کلمه های ((شورا)) و ((روستا)) استفاده می شود.
ماده 2 (اصلاحی 14/11/1380) : اعضای شورا موظفند،حد اکثر ظرف مدت یک هفته پس از قطعی شدن انتخابات در روزی که بخشداری بطور کتبی اعلام می نماید،
اولین جلسه خود را در حضور بخشدار یا نماینده وی (عدم حضور دعوت کننده یا نماینده وی مانع از تشکیل جلسه نخواهد بود) و به ریاست مسن ترین عضو حاضر تشکیل دهند و به شرح زیر سوگند یادکنند و آن را امضاء نمایند:
((من در برابر کلام ا... مجید،به خداوند متعال سوگند یاد میکنم و با تکیه بر شرف انسانی خویش تعهد می نمایم که در حفظ امانت و انجام هر چه بهتر وظایفم و خدمت به مردم کوشا باشم و قانون اساسی و سایر قوانینی و مقررات کشور را در چارچوب وظایف و اختیارات خود مراعات نمایم و در همه زمینه ها عدالت و انصاف را در نظر داشته ، و مادام که در شورای اسلامی روستا عضویت دارم در رعایت صرفه و صلاح و پیشرفت امور روستا اهتمام نمایم)).
تبصره 1: پیروان اقلیتهای دینی رسمی به جای کلام ا... مجید باید به کتاب مقدس خود سوگند یاد کنند.
تبصره 2: اصلاحی 14/11/1380): هر گاه فرد جدیدی به عضویت اصلی شورا داخل شود ،موظف است درابتدای اولین جلسه حضور در شورا به ترتیب مذکور سوگند یاد نماید.
ماده 3 : سمت اعضاء در شورا های با پنج عضو عبارت از رئیس ،نائب رئیس و حداقل یک منشی و در شورا های دارای سه عضو رئیس،نائب رئیس و منشی می باشد که برابر مدت دو سال از سوی اعضای شورا انتخاب می شوند.
ماده 4( اصلاحی 14/11/1380): در اولین جلسه شورا پس از انجام مراسم تحلیف،اعضای حاضر باید اقدام به برگزاری انتخابات داخلی نموده از بین خود هیات رئیسه شورای مذکور، در ماده (3) این آیین نامه را برای مدت دو سال انتخاب نمایند.
ماده 5 : در صورتی که هر یک از اعضاء بنا به دلایلی از عضویت شورا خارج شود، شورا موظف است در اولین جلسه پس از قطعیت یافتن خروج آن عضو ، مراتب را کتباً به بحشداری محل گزارش دهد تا بخشداری از اعضای علی البدل با احتساب آرای آنان دعوت به شرکت در جلسات و طی مراحل مورد نیاز مانند صدور کارت شناسایی و اطلاع از سمت عضو جدید در شورا را بنماید.
تبصره ( اصلاحی 14/11/1380) : درصورتی که عضو خارج شده از سوی شورا رئیس یا نائب رئیس یا منشی باشد، شورا باید در جلسه ای رئیس یا نائب رئیس یا منشی را حسب مورد برای مدت باقیمانده هیات رئیسه انتخاب نماید.
ماده 6 : فرد یا افرادی که از عضئیت شورا خارج می شوند ، موظفند حداکثر ظرف مدت دو روز پس از قطعیت خروج ، کارت عضویت خود را تحویل بخشداری ذیربط نمایند و رسید دریافت دارند.
ماده 7 : مهر شورا حداکثر ظرف مدت یک هفته ، از شروع به کار رسمی شورا توسط بخشدار ، تحویل رئیس شورا می گردد.
ماده 8 ( اصلاحی 14/11/1380) : اعضای شورا ، حق تفویض اختیارات خود را به سایرین اعم از عضو و غیر عضو را ندارند.
ماده 9 : شورای روستاهای واقع در حریم شهرها ، موظف به رعایت مقررات مربوط به حریم شهرها می باشند.
ماده 10 ( اصلاحی 14/11/1380) : رئیس شورا مانند سایر اعضای دارای یک حق رای می باشد و وظایف او عبارت است از تنظیم پیشنهاد بودجه شورا ، تعیین زمان و اداره جلسات عادی ، فوق العاده شورا و در صورت لزوم ، دعوت از اعضاء جهت شرکت در جلسات ، تقسیم کار بین اعضاء برای پیگیری مصوبات ، دفاع از حقوق و منافع شورا در مقابل غیر و اقامه دعوی ، درخواست گزارش کار از اعضاء ، امضا و مهر کردن کلیه اسناد و مکاتبات شورا ، ایجاد هماهنگی و ارتباط با شورای اسلامی بخش ، دهداری و سایر دستگاههای اجرایی ، پیگیری امور مربوط به دهیاری و درخواست گزارش کتبی عملکرد ماهانه از دهیار.
تبصره : در صورت عدم حضور رئیس شورا ، مسئولیت اداره جلسات شورا و سایر وظایف به عهده نایب رئیس آن می باشد.
ماده 11 ( اصلاحی 14/11/1380) : وظایف منشی یا منشیان شورا عبارت از تهیه و تدوین صورت جلسات ، تهیه متن نامه ها، ثبت و شماره گذاری آنها، تهیه گزارش از عملکرد شورا ، حفظ و نگهداری دفاتر و صورت جلسات در محل شورا ، انجام امور خزانه داری شورا از قبیل مسئولیت حسابداری ، همکاری با رئیس شورا در تنظیم بودجه پیشنهادی و اصلاح یا متمم آن ، تنظیم صورت های مالی شورا ، ثبت و ضبط صورت کلیه اموال و دارایی های شورا و حسابرسی اولیه از فعالیتهای مالی شورا و دهیار از قبیل در آمد ، هزینه ها و موجودی در پایان هر سال مالی طبق فرمهای دریافتی می باشد.
تبصره : در صورت غیبت منشی یا منشیان شورا ، وظایف آن از سوی نایب رئیس انجام می شود.
ماده 12 : جلسات شورا با حضور حداقل (2) نفر در شوراهای اداری 3 عضو و 4 نفر در شوراهای اداری 5 عضو ، تشکیل می شود و تصمیمات آن با رای اکثریت مطلق حاضرین معتبر می باشد.
تبصره : حداقل آرای لازم برای تصویب تصمیمات در جلساتی که با (5) یا (4) نفر تشکیل می شود سه رای و در جلساتی که با (3) یا (2) نفر تشکیل می یابد دو رای می باشد.
ماده 13 : محل دهیاری و محل تشکیلات جلسات شورا ، همچنین مکان نگهداری دفاتر ، اسناد و مدارک شورا باید در مکان مشخص و مناسب بوده و با هماهنگی شورای بخش تعیین شود.
ماده 14( اصلاحی 14/11/1380) : جلسات شورا بطور مستمر ماهی دو بار تشکیل می شود و در صورت نیاز ، جلسات فوق العاده و اضطراری شورا با پیشنهاد دهیار ، رئیس شورا یا سه نفر از اعضاء در شوراهای دارای پنج عضو ، و دو نفر از اعضاء در شوراهای دارای سه عضو ، تشکیل می شود.
ماده 15 : شورا با تائید شورای بخش می تواند فعالیتهای سالانه همچنین برنامه های آینده شورا را که جنبه عمومی دارد ، پس از تصویب در جلسات شورا با وسایل ممکن به اطلاع اهالی روستا برساند.
ماده 16( اصلاحی 14/11/1380) : هرگاه شورا نظر خواهی از اهالی حوزه انتخابیه خود در زمینه موضوع یا موضوعاتی را ضروری تشخیص دهد با اطلاع بخشداری ذیربط می تواند اقدام به تشکیل جلسه عمومی از اهالی نماید.
ماده 17: موضوع یا موضوعات مختلف قابل طرح در شورا با تشخیص رئیس ، درخواست هر یک از اعضاء یا تقاضای کتبی شورای اسلامی بخش ، بخشدار یا دهیار ذیربط در دستور کار شورا قرار می گیرد.
ماده 18 : صورت جلسات شورا باید به گونه ای تنظیم شود که در آن ، تاریخ و دستور کار هر جلسه، اسامی اعضای حاضر و غایب ، تعداد آرای مثبت و منفی اعضاء به هر یک از موضوعات مورد بحث ، اسامی مدعوین و حاضرین به همراه رئوس مطالب مطروح در جلسه و تمامی مصوبت آمده باشد.
تبصره 1 : کلیه اعضای حاضر باید ذیل صورت جلسات شورا را امضاء یا مهر نمایند.
تبصره 2 : مدعوین و حاضرین ، در صورت تشخیص شورا می توانند ذیل صورت جلسات را امضا، انگشت یا مهر نمایند.
ماده 19: شورا موظف است درپایان هر جلسه نسخه ای از کلیه مصوبات خود را در آن جلسه و در صورت نیاز به پیوست سوابق و مطالب مفید دیگر را ، جهت اطلاع بخشدار و شورای اسلامی بخش ذیربط ارسال دارد همچنین نسخه ای از مصوباتی را که مربوط به دستگاه های دیگر است به آن دستگاه ارسال دارد.
ماده 20 : شورا موظف است در پایان نیمه دوم فروردین هر سال گزارش کار سالانه خود را طبق فرم های دریافتی در سه نسخه تنظیم و نسخه اصلی را جهت اطلاع شورای اسلامی بخش ، نسخه دوم را به منظور اطلاع بخشدار محل ارسال کند و نسخه سوم را به عنوان سابقه در بایگانی شورا ثبت و نگهداری نماید.
ماده 21( اصلاحی 14/11/1380) : تمامی مکاتبات شورا باید طبق فرم های ارسالی از وزارت کشور دارای تاریخ ، شماره ثبت در دفتر شورا ، نام کامل گیرنده و موضوع نامه باشد و حداقل در چهار نسخه تنظیم شود و نسخه اول برای اداره یا سازمان مورد نظر و نسخه دوم برای بخشدار و نسخه سوم برای شورای اسلامی بخش ارسال و نسخه چهارم به عنوان سابقه در بایگانی شورا نگهداری شود.
ماده 22 : تمامی مکاتبات شورا باید ممهور به مهر شورا و امضای رئیس و در صورت غیبت او نایب رئیس شورا باشد.
ماده 23( اصلاحی 14/11/1380) : شورا باید دارای دفاتر مجزایی جهت ثبت صورت جلسات ، حضور و غیاب اعضاء در جلسات و نامه های دریافتی و ارسالی باشد.
ماده24 : مصوبات شورا به استثنای عوارض موضوع ماده (77) قانون از تاریخ ابلاغ به مراجع ذیربط لازم الاجرا است.
ماده 25 : در صورت نیاز به حضور دهیار در جلسات ، شورا می تواند طی دعوتنامه کتبی و با تعیین زمان و دستور کار جلسه از او جهت شرکت ، دعوت به عمل آورده و دهیار موظف به شرکت در جلسه مزبور می باشد.
ماده 26 : در صورت خودداری دهیار از شرکت در جلسه ، شورا می تواند به دهیار تذکر کتبی دهد و در صورت تکرار مجدد توبیخ و یا بر طبق ضوابط و مقررات مربوطه وی را عزل نماید.
ماده 27 ( اصلاحی 14/11/1380) : در صورت درخواست کتبی دهیار و بخشدار و فرماندار ذیربط برای تشکیل جلسه مشتمل بر زمان ، دستور کار و ضرورت تشکیل جلسه ، شورا موظف به برگزاری جلسه فوق العاده می باشد.
ماده 28 : شورا در صورت نیاز و با مسئولیت خود می تواند به منظور مشورت در زمینه موضوع یا موضوعاتی که در دستور کار خود قرار داده است از نمایندگان دستگاههای ذیربط در روستا و یا شخص یا اشخاص غیر عضو دعوت به همکاری نماید.
ماده 29 ( اصلاحی 14/11/1380) : شورا می تواند در ارتباط با وظایف خود اطلاعات مورد نیاز را از دستگاه ها ، ادارات و سازمان های دولتی ، درخواست نماید و آن ادارات و سازمان ها موظف به دادن اطلاعات می باشند.
ماده 30: شورا مکلف است یک ماه قبل از انقضای مدت قانونی خود ، صورتی از کلیه فعالیت ها ، طرح ها و برنامه هایی که در طول دوره فعالیت قانونی به اجرا گذارده است و یا در دست اجرا دارد در سه نسخه تهیه و نسخه اول و دوم را برای شورای اسلامی بخش و بخشداری ذیربط ارسال و نسخه آخر جهت ثبت در سوابق شورا نگهداری نماید.
ماده 31( اصلاحی 14/11/1380) : هرگاه عضوی بیش از شش جلسه متوالی و یا دوازده جلسه غیر متوالی در طول یک سال بدون داشتن عذر موجه به تشخیص شورا ، در جلسات شورا شرکت نکند ، مستعفی شناخته می شود.
ماده 32 : در صورت درخواست بخشداری ذیربط مبنی برمعرفی عضو منتخب شورا برای تکمیل اعضای شورای اسلامی بخش ، شورا موظف است فردی را از بین اعضای خود انتخاب و در موعد مقرر به بخشداری معرفی نماید.
ماده 34 ( اصلاحی 14/11/1380) : شورا موظف به همکاری با شوراهای اسلامی بخ شجهت گرد آوری اطلاعات صحیح به منظور عوارض متناسب با تولیدات و درآمدهای اهالی روستا بر طبق آیین نامه مصوب هیأت وزیران برای بخشی از بودجه های خدماتی و عمرانی حوزه روستاهای بخش می باشد.
ماده 35 ( اصلاحی 14/11/1380) : شورا موظف است بر حسن وصول عوارض وضع شده از سوی شورای اسلامی بخش و واریز آن به حساب های مربوط نظارت کامل داشته باشد.
ماده 36 ( اصلاحی 14/11/1380) : تمامی در آمدها اعم ازکمک های بلاعوض مردم ، عوارض دریافتی از اهالی ، کمک های دولت برای اجرای برنامه های عمرانی در صورت تخصیص و سایر ردیف های دریافتی باید بر طبق برنامه هایی که قبلاً به صورت بودجه سالانه و در قالب طرح های عمرانی و یا مصارف جاری به تصویب شورا و تائید شورای اسلامی بخش رسیده است و با رعایت قوانین و مقررات مربوطه به مصرف عمران و آبادانی روستا برسد.
تبصره 1 : در صورت نیاز به اجرای برنامه جدید در طی ایام سال و پس از تصویب بودجه سالانه ، شورا می تواند به صورت الحاق به بودجه سالانه ، آن برنامه را تنظیم و پس از تائید شورای بخش اجرا نماید.
تبصره 2 : در مواردی که طرحهای مشترک بوسیله چند تا روستا به مورد اجرا گذارده می شود ، انجام آن علاوه بر تصویب شورا ، باید با هماهنگی شورای اسلامی بخش باشد.
ماده 37 : شورا و دهیار موظفند به منظور حفظ و نگهداری کلیه وجوه دریافتی ودرآمدهایی که در طول هر دوره فعالیت قانونی تحصیل می نمایند حسابی را در نزد یکی از نزدیک ترین شعب بانک های کشور به نام شورا افتتاح نمایند و تمامی وجوه نقد را به محض وصول به آن حساب واریز کنند.
ماده 38 : هر گونه برداشت از حساب موجودی و اعتبارات شورا ف باید در قالب بودجه سالانه و طرح ها و مخارجی که از قبل به تصویب شورا رسیده است و با امضای رئیس و امضای منشی و مهر شورا باشد.
ماده 39 ( اصلاحی 14/11/1380) : شورا باید در پایان هر سال مالی ، ترازنامه مالی خود را و دهیاری را طبق فرم های ارسالی از وزارت کشور جهت اطلاع عموم اهالی به طریق ممکن انتشار دهد.
ماده 40 : شورا موظف است در پایان هر سال شمسی و با توجه به برنامه های چهارساله دوره خود و برآورد عواید و درآمدهای سال آتی ، بودجه جاری و عمرانی شورا برای سال آینده را در سه نسخه تنظیم نماید و در اولین روز اسفند همان سال ، نسخه اصل را برای بخشدار مربوطه و نسخه دوم را به شورای اسلامی بخش ارسال و نسخه سوم را به عنوان سابقه در دفاتر شورا بایگانی نماید.
تبصره : شورای اسلامی بخش و بخشدار مربوطه می توانند نظرات اصلاحی و تکمیلی خود را حداکثر تا دو هفته قبل از پایان سال به شورا اعلام نمایند تا درصورت تجدید نظر ، آن را در شورا مطرح و پس از تصویب به صورت متم بودجه به مراجع مذکور ارسال دارد.
ماده 41( اصلاحی 14/11/1380) : تمامی اموال شورا و دهیاری اعم از منقول و غیر منقول به ترتیب ، تحویل اعضای شورا و دهیار می باشد و اعضای شورا و دهیار در مقابل حفظ و نگهداری آن مسئول می باشند.
ماده 42 : خرید یا فروش اموال منقول و غیر منقول و اجاره مکان های لازم برای شورا و دهیاری یا کرایه دادن اماکن متعلق به دهیاری ، با تصویب دو سوم کل اعضاء و طی ضوابط قانونی قابل اجرا می باشد و خرید یا فروش اموال غیر منقول شورا و دهیاری علاوه بر تصویب دو سوم اعضاء و طی مراحل فوق باید با توافق شورای اسلامی بخش صورت گیرد.
تبصره : عواید حاصل از فروش و اجاره دارایی های دهیاری باید به محض دریافت به حساب بانکی دهیاری واریز شود.
ماده 43 ( اصلاحی 14/11/1380) : آن دسته از کارکنان دولت یا موسسات عمومی غیر دولتی که به عضویت شورا در آمده و به خدمت تمام وقت یا پاره وقت آنان نیاز باشد ، می توانند به عنوان مامور به خدمت در شوراها انجام وظیفه نمایند. مدت عضویت جزو سنوات خدمتی آنان محسوب می شود و حقوق و مزایای آنان برابر آخرین حکم استخدامی ( یا برابر آنچه که شورا در بودجه مصوب خود مقرر می نماید) از بودجه شورا پرداخت می شود.
ماده 44 : دهیار موظف است در پایان هر دوره فعالیت قانونی خود ، صورت کاملی از کلیه اموال و دارایی های شورا و دهیاری را تنظیم و در اولین روز شروع به کار رسمی دهیاری جدید ، آن را به وی ، طبق صورتجلسه جدید تحویل نماید و نسخه هایی از آن را به شورای اسلامی روستا ، بخش و بخشداری ذیربط ارسال نماید.
ماده 45 ( اصلاحی 14/11/1380) : فعالیت دهیار در سمت دهیاری تمام وقت می باشد و حقوق ماهیانه وی از محل بودجه ماده (36) این آیین نامه با تصویب شورا تأمین می شود.
تبصره : در حوزه انتخابیه کمتر از 1500 نفر جمعیت ، فعالیت دهیار نیمه وقت می باشد و در صورت نیاز به کار تمام، با توافق شورای بخش و ارایه راه های تأمین حقوق وی امکانپذیر می باشد.
ماده 46 : چنانچه شورا به وجود فردی شاغل در دستگاه های دولتی و یا وابسته به دولت برای تصدی سمت دهیار نیاز داشته باشد ، می تواند به عنوان مأمور به خدمت از طریق بخشداری از سازمان متبوع درخواست نماید.
ماده 47 : شورا موظف است ظرف مدت (15) روز پس از آغاز دوره فعالیت قانونی با توجه به مفاد ماده (49) این آیین نامه ، فردی را به عنوان دهیار انتخاب و به منظور صدور حکم و کارت دهیاری به بخشداری محل معرفی نماید.
ماده 48 : شورا حق نظارت بر حسن اداره دهیاری ، اجرای مصوبات شورا و حفظ و نگهداری سرمایه ها و دارایی های نقدی ، جنسی ، منقول و غیر منقول که در اختیار دهیاری می باشد ، همچنین حساب در آمد و هزینه آن را دارد.